Passivhaus sertifikası için ilgili kriterlerin sağlanması, proje ve enerji hesaplarının değerlendirilmesi, gerekli uygulama ve test kanıtlarının sunulması gerekir. Sertifika, bir evin satın alınması veya belirli bir malzemenin kullanılmasıyla kendiliğinden verilmez.
Passivhaus sertifikasını veren kuruluş ve kriterler
Passivhaus kriterlerini ve sertifikasyon sürecini Passive House Institute (PHI) tanımlar. Değerlendirme, PHI veya PHI’nin yetkilendirdiği sertifikalandırıcılar tarafından yapılır. Sertifikasyon hedefi erken aşamada ilgili uzman ve sertifikalandırıcıyla planlanmalıdır. Güncel kriterler ve yetkili kuruluşlar için resmi kaynak esas alınır.
Rotech Mühendislik’in bu sitede sunduğu Passivhaus konseptleri sertifikalı bina değildir ve bir tasarım yaklaşımını gösterir. Bir projenin sertifika alıp alamayacağı, o projeye özgü hesap, uygulama ve değerlendirme sonucunda belirlenir.
Bina sertifikası, bileşen sertifikası ve kişi yetkinliği
“Passivhaus sertifikası” ifadesi üç farklı belge için kullanılır. Bu belgeler birbirinin yerine geçmez.
- Bina sertifikası: Belirli bir yapının, tamamlandıktan sonra kriterleri sağladığını belgeler. Aşağıda anlatılan süreç bu sertifikaya aittir.
- Bileşen sertifikası: Bir pencerenin, havalandırma cihazının veya yapı sisteminin tek başına değerlendirilmesidir. Sertifikalı bileşen kullanımı süreci kolaylaştırır, ancak binayı kendiliğinden sertifikalı yapmaz.
- Kişi yetkinliği: Tasarımcı, danışman veya uygulayıcıların aldığı eğitim ve belgelerdir. Yetkin bir ekiple çalışmak önemlidir, ancak ekibin belgeleri bina sertifikasının yerini tutmaz.
PHI’nin bina sınıfları arasında “Classic” adını taşıyan bir sınıf bulunur. Bu sınıfın, standart model ailemizi ifade eden “Klasik Çelik Modeller” koleksiyonuyla ilgisi yoktur.
Passivhaus sertifikasyon sürecinin aşamaları
Ayrıntılar projeye ve sertifikalandırıcıya göre değişir. Süreç genel olarak şu sırayla ilerler:
- Hedefin belirlenmesi: Sertifika istenip istenmediği tasarım başlamadan kararlaştırılır. Yön, kütle, cam oranı ve kabuk kalınlığı bu karardan etkilenir.
- Uzman ve sertifikalandırıcı: Enerji hesabını yapacak yetkin bir uzman ve değerlendirmeyi yapacak sertifikalandırıcı belirlenir. Erken temas, sonradan ortaya çıkabilecek beklenmedik durumları azaltır.
- Enerji hesabı: Tasarım, PHI’nin hesap aracı (PHPP) ile modellenir. Kabuk katmanları, pencereler, gölgeleme ve havalandırma bu hesaba göre geliştirilir.
- Proje değerlendirmesi: Çizimler, detaylar ve ürün verileri sertifikalandırıcı tarafından incelenir. Gerekli düzeltmeler uygulama başlamadan yapılır.
- Uygulama ve belgeleme: Detayların sahada çizildiği gibi uygulanması izlenir ve kayıt altına alınır.
- Ölçüm: Yapının hava sızdırmazlığı sahada basınç testiyle ölçülür. Hesapta öngörülen değer bu ölçümle kanıtlanır.
- Nihai değerlendirme: Kanıtların tamamı sunulur. Kriterler sağlanıyorsa sertifika verilir.
Sertifikasyon için istenen belgeler ve kanıtlar
Sertifikasyon belgelenmiş kanıta dayanır. Genel olarak aşağıdaki türde belgeler istenir. Kesin liste için sertifikalandırıcının güncel gereksinimleri esas alınır.
- Enerji hesabı dosyası ve hesapta kullanılan verilerin kaynakları.
- Mimari çizimler ve kabuğa ait birleşim detayları.
- Pencere, yalıtım ve havalandırma gibi bileşenlere ait ürün verileri.
- Hava sızdırmazlık ölçümünün raporu.
- Havalandırma sisteminin ayar ve devreye alma kayıtları.
- Uygulamayı belgeleyen fotoğraflar ve sorumlu kişilerin beyanları.
Sertifika hedefleyen bir projede belgeleme işin başından itibaren planlanır, çünkü kapatılmış bir duvarın içindeki detay sonradan kanıtlanamaz.
Çelik yapıda Passivhaus hedefi
Passivhaus hedefi çelik taşıyıcıyla da ele alınabilir. Çelik ısıyı iyi ilettiği için aşağıdaki konular daha fazla özen gerektirir:
- Isı köprüleri: Taşıyıcının kabuğu deldiği veya dış yüzeye yaklaştığı her nokta hesaba girer ve detaylandırılır.
- Yalıtımın sürekliliği: Yalıtımın taşıyıcıyı dıştan kesintisiz sarması hedeflenir.
- Hava sızdırmazlık katmanı: Çok sayıda birleşim ve tesisat geçişi, özenli tasarım ve uygulama gerektirir.
- Saçak, balkon ve bağlantılar: Mimari öğelerin kabuğa bağlantısı ayrıca çözülür.
Taşıyıcının çelik olması pasif ev hedefini kendiliğinden sağlamaz, bu hedefe engel de oluşturmaz. Sonucu kabuğun tasarımı, hesabı ve uygulaması belirler.
Sertifika hedefi öncesinde kontrol listesi
Sertifika hedefi projeye dahil edilmeden önce aşağıdaki soruların yanıtlanması gerekir.
- Hedef hangi proje için? Sertifika belirli bir yapıya verilir. Arsa, yön ve tasarımın belirlenmiş olması gerekir.
- Sertifika hangi amaçla isteniyor? Amaç konfor ve düşük enerji ihtiyacı mı, belgenin kendisi mi? İlki sertifika olmadan da hedeflenebilir.
- Değerlendirmeyi kim yapacak? Enerji hesabını yapacak uzman ve yetkili sertifikalandırıcı kim olacak?
- Hangi veriler gerekiyor? İklim verisi, çizimler, ürün verileri ve detaylar ne zaman hazır olacak?
- Hangi kanıtlar sonradan sunulacak? Ölçüm, devreye alma kayıtları ve uygulama belgeleri nasıl toplanacak?
- Bütçe ve takvim etkisi nedir? Danışmanlık, ölçüm ve belgeleme süreçleri plana eklendi mi?
Aynı ilkeler sertifika hedeflenmeyen projelerde de tasarıma yön verebilir. Bu ilkeler ve çelik yapıyla koordinasyon Passivhaus yaklaşımı sayfasında açıklanmıştır.